Over Geluk, Engelengeschenk en Hope

21 april 2009

Terug in Masisi bleek het een vrouw in barensnood te zijn. Ze was 39 en had reeds negen kinderen ter wereld gebracht, van wie er nog twee in leven zijn. Haar man stierf tijdens de zwangerschap en ze liep acht uur lang om een veilige plaats voor de bevalling te bereiken. Toen ze bij ons arriveerde was een keizersnede dringend nodig, waarbij bleek dat haar baarmoeder enkele minuten tevoren was gebroken. Dit zou haar laatste kind zijn en tegen alle verwachtingen in kwam hij er levend uit. Ze noemde hem Chance (Geluk).

Er lijken geen grenzen te zijn aan wat een moeder bereid is te doen voor haar kind. Op een dag brachten we een 40 jaar oude vrouw terug met de mobiele kliniek. Ze had een ernstige longontsteking, mogelijk tuberculose, en was danig uitgemergeld. Ze woog 34 kilo wat in de praktijk betekende dat ik haar zonder probleem in mijn armen kon dragen van de auto naar de zaal. Zelfs in deze toestand had ze haar baby teder tegen haar magere borst gedrukt, liggend op de matras in de auto.

De last van de oorlog, behalve misschien de eigenlijke wonden, valt grotendeels op de vrouwen en kinderen, zoveel is duidelijk. Naast verkrachting, waarvan we soms de dodelijke afloop vernemen, zijn er de onzichtbare infectieziekten. We zijn voortdurend op onze hoede voor mazelen, een snelle doder, en geven geregeld vaccins in de gezondheidszone van Masisi. Als we een trend op het spoor komen, beslissen we tot een tweedaagse vaccinatiecampagne in het militaire kamp. Veel van de strijders hier verplaatsen zich althans voor een deel van de tijd met hun vrouwen en kinderen. Mazelen worden voorkomen door kudde-immuniteit – maak de meerderheid immuun en de minderheid is ook in belangrijke mate beschermd. Feit is echter dat deze kudde moeilijk te volgen en te vaccineren is. Bijna tweehonderd kinderen en een bevredigende werkdag later, trok ik met een vriend naar het café. Daar raakten we aan de praat met een lid van een gewapende groep, blijkbaar vrij hoog in rang. Ongedwongen begon hij ons te vertellen over de voorbije 15 jaar. Een job is een job, legde hij uit, en hij telde de doden van gisteren op zijn vingers. Hij vertelde ons enthousiast dat hij zijn diploma wil gebruiken in de administratie zodra de oorlog voorbij is (en hij is nog jong, pas dertig). Dat bracht ons bij de evidente vraag: wanneer is dat? Hij leunde achterover, verbrak voor het eerst het oogcontact en zei dat Congo te vergelijken is met een donkere kamer. Zelfs al is er een deur in die kamer, het is er zo donker dat hoe lang je ook zoekt naar de deur, je ze toch nooit vindt.

De namen die mensen kiezen voor hun kinderen staan in schril contrast met dit vooruitzicht. Op een dag zat een baby genaamd Hope op mijn schoot, plassend en hoestend terwijl ik haar onderzocht. Plots kwam een moeder naar binnen gelopen met een bloederige massa in haar armen. Haar baby, van wie de naam kan vertaald worden als Engelengeschenk, was pas nog onderzocht en behandeld. Eenmaal thuis was een huishoudelijke ruzie tussen schoonzusters blijkbaar uit de hand gelopen en kreeg het kind een machete op het hoofd. De kompressen konden het stromende bloed niet stelpen. Ik klemde haar hoofd tegen mijn borst en snelde naar het ziekenhuis. Vijf hechtingen later en terug bij de moeder, zag ik mijn bebloede t-shirt en met urine doordrenkte broek en bedacht ik hoe vreemd het is om daar helemaal niet mee in te zitten en of dat nu al dan niet goed is. Toen ik terugliep langs de weg, gingen de hemelsluizen opnieuw open en liep ik pirouettes, drinkend van de regen en lachend met mezelf, want soms moet je gewoon de dag plukken. Toen mijn slonzige zelf toekwam in het gezondheidscentrum wachtte mij voor het eerst stilte, in het gezelschap van Hope.

Tags: Ziekenhuis, Masisi, Oorlog